Prostata – co to jest, objawy zapalenia i powiększonej prostaty

Prostata – co to jest i za co odpowiada

Prostata (gruczoł krokowy) to niewielki narząd wielkości orzecha włoskiego. Leży pod pęcherzem moczowym, otacza początkowy odcinek cewki moczowej i wytwarza część płynu nasiennego.

Wokół prostaty przebiega wiele nerwów i mięśni dna miednicy, dlatego ból przy zapaleniu nie jest odczuwany w jednym punkcie, tylko „rozlewa się” – na krocze, pachwiny, jądra, okolicę lędźwiową. Z tego powodu mężczyźni czasem długo chodzą do różnych lekarzy, zanim powiążą dolegliwości z prostatą.

Trzy najczęstsze problemy z prostatą to zapalenie, łagodny rozrost i rak. Zapalenie prostaty to stan zapalny gruczołu albo ból, który się z nim wiąże. Chorują na nie mężczyźni w każdym wieku, częściej młodzi i w średnim wieku: u mężczyzn przed pięćdziesiątką to jeden z najczęstszych powodów wizyty u urologa. To nie to samo co łagodny rozrost prostaty – czyli powiększona prostata, która pojawia się z wiekiem – i nie rak prostaty.

Część zapaleń wywołują bakterie i wtedy pomagają antybiotyki. Przy przewlekłym zapaleniu prostaty zakażenia najczęściej nie udaje się znaleźć: to zespół przewlekłego bólu miednicy i leczy się go inaczej.

Prostata – objawy zapalenia i czy prostata boli

Objawy zapalenia prostaty dzielą się na trzy grupy:

• Ból – w kroczu (między moszną a odbytem), w podbrzuszu, nad spojeniem łonowym, w jądrach, prąciu, okolicy lędźwiowej lub odbytnicy; ból podczas wytrysku lub po nim.
• Oddawanie moczu – częste parcie, także w nocy, pieczenie lub ból, słaby lub przerywany strumień, trudność z rozpoczęciem mikcji, uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza.
• Sfera seksualna i samopoczucie – słabsza erekcja i libido, dyskomfort po seksie, zmęczenie, lęk i zły sen z powodu stałego bólu.

Czy prostata boli? Przy zapaleniu – tak, ból to jego główny objaw. Powiększona prostata zwykle nie boli: daje głównie kłopoty z oddawaniem moczu.

Ostre bakteryjne zapalenie prostaty zaczyna się nagle: wysoka gorączka, dreszcze, łamanie w kościach, silny ból w podbrzuszu i kroczu, bolesne i utrudnione oddawanie moczu. Z takimi objawami trzeba iść do lekarza tego samego dnia.

Przewlekłe zapalenie prostaty rozpoznaje się, gdy objawy trwają 3 miesiące lub dłużej. Ból to się nasila, to słabnie, gorączki zwykle nie ma. Zaostrzenia mogą trwać dni lub tygodnie, a między nimi dolegliwości prawie znikają. Stały ból i częste parcie męczą, przeszkadzają w pracy, śnie i życiu seksualnym – o tym też warto powiedzieć lekarzowi.

Podobne dolegliwości dają zakażenia układu moczowego, choroby przenoszone drogą płciową, kamica i rozrost prostaty, dlatego przyczynę ustala lekarz.

Rodzaje zapalenia prostaty

Urolodzy dzielą zapalenie prostaty na cztery rodzaje:

Rodzaj	Jak się objawia	Jak się leczy
Ostre bakteryjne	Nagły początek, gorączka, dreszcze, ból, trudności z oddawaniem moczu	Antybiotyki, czasem w szpitalu
Przewlekłe bakteryjne	Nawracające zakażenia układu moczowego tą samą bakterią, umiarkowany ból	Długa kuracja antybiotykiem dobranym według posiewu
Przewlekłe zapalenie prostaty, czyli zespół przewlekłego bólu miednicy	Ból w miednicy i kroczu przez 3 miesiące lub dłużej, kłopoty z oddawaniem moczu, zakażenia nie znaleziono	Połączenie metod: leki ułatwiające oddawanie moczu i przeciwbólowe, fizjoterapia mięśni dna miednicy, wsparcie psychologiczne
Bezobjawowe zapalne	Dolegliwości brak, zapalenie wykrywa się przypadkiem – na przykład przy badaniach z powodu niepłodności lub podwyższonego PSA	Zwykle się nie leczy

Najczęstszy z nich to zespół przewlekłego bólu miednicy.

Przyczyny zapalenia prostaty

• Bakterie. Najczęściej to bakterie jelitowe, które trafiają do prostaty z cewki moczowej. Ryzyko jest większe przy zakażeniach układu moczowego, po cewnikowaniu, cystoskopii lub biopsji prostaty. U młodych mężczyzn przyczyną bywają choroby przenoszone drogą płciową.
• Zespół przewlekłego bólu miednicy. Nie ma jednej przyczyny. Swoją rolę odgrywają napięcie mięśni dna miednicy, podrażnienie nerwów, przebyty stan zapalny, stres i lęk: nasilają ból, a ból z kolei nasila napięcie.
• Choroby przenoszone drogą płciową. U aktywnych seksualnie mężczyzn przed 35. rokiem życia to częsta przyczyna ostrego zapalenia, dlatego lekarz zwykle zleca takim pacjentom badania w tym kierunku. Prezerwatywa zmniejsza to ryzyko.
• Co nasila objawy. Wielu mężczyzn zauważa, że zaostrzenia wiążą się z długim siedzeniem za kierownicą lub przy biurku, jazdą na rowerze, wychłodzeniem, alkoholem, ostrym jedzeniem albo stresem. Takie obserwacje warto zapisywać i omawiać z lekarzem.

Powiększona prostata czy zapalenie prostaty

Zapalenie prostaty często myli się z powiększoną prostatą, czyli łagodnym rozrostem gruczołu krokowego: jedno i drugie utrudnia oddawanie moczu. Rozrost to naturalny proces związany z wiekiem – gruczoł powoli się powiększa i uciska cewkę moczową. Nie jest nowotworem i nie przechodzi w raka.

Cecha	Zapalenie prostaty	Powiększona prostata
Wiek	Każdy, częściej młodzi i w średnim wieku	Zwykle po 50. roku życia
Początek	Nagły przy ostrym, falami przy przewlekłym	Powolny, przez lata
Ból	Główny objaw: krocze, podbrzusze, wytrysk	Zwykle brak
Oddawanie moczu	Częste, bolesne parcie	Słaby strumień, wstawanie w nocy, uczucie niepełnego opróżnienia
Gorączka	Bywa przy ostrym	Brak

Bywa też połączenie obu: u starszego mężczyzny z rozrostem może rozwinąć się również zapalenie. Jeśli strumień słabł stopniowo, latami, bardziej przypomina to powiększoną prostatę, a pieczenie, ból i gorączka przemawiają za zapaleniem. Ostatecznie rozstrzyga urolog. Przy łagodnych objawach rozrostu często wystarczają obserwacja i zmiana nawyków, przy nasilonych lekarz dobiera leki, a gdy nie pomagają – zabieg.

Rak prostaty we wczesnym stadium zwykle nie daje żadnych objawów. Mężczyznom po 50. roku życia, a gdy na raka prostaty chorował ojciec lub brat – wcześniej, zwykle od 45 lat, warto omówić z lekarzem badanie PSA.

Diagnostyka i leczenie chorób prostaty

Zacznij od lekarza rodzinnego (POZ): przy ostrym zapaleniu często sam włączy leczenie, a przy przewlekłym lub niejasnym – wystawi skierowanie do urologa, które w ramach NFZ jest do niego potrzebne. Badania zwykle obejmują:

• wywiad o objawach, czasem kwestionariusz oceniający ból i oddawanie moczu;
• badanie ogólne moczu i posiew, żeby znaleźć bakterię i dobrać antybiotyk;
• badanie fizykalne, w tym delikatne badanie prostaty przez odbytnicę (per rectum);
• badania w kierunku chorób przenoszonych drogą płciową – jeśli jest powód;
• USG pęcherza i prostaty, sprawdzenie zalegania moczu po mikcji;
• czasem PSA – ale przy zapaleniu jest przejściowo podwyższone, więc sprawdza się je ponownie po leczeniu.

Przy przewlekłym zapaleniu badania są potrzebne także po to, żeby wykluczyć inne przyczyny bólu miednicy i kłopotów z oddawaniem moczu: kamicę, zwężenie cewki, choroby pęcherza i odbytnicy.

Do wizyty warto się przygotować: przez kilka dni zapisuj, ile razy i kiedy oddajesz mocz, gdzie i kiedy boli, co nasila, a co łagodzi ból, i zrób listę przyjmowanych leków. Lekarzowi łatwiej wtedy dobrać badania.

Przy przewlekłym zapaleniu urolog może porównać mocz przed masażem prostaty i po nim – tak sprawdza się, czy bakterie są właśnie w gruczole. Przy ostrym zapaleniu masażu prostaty się nie robi: jest bolesny i może rozsiać zakażenie.

Leczenie zależy od rodzaju. Ostre bakteryjne zapalenie prostaty leczy się antybiotykami, kuracja trwa zwykle kilka tygodni; przy ciężkim przebiegu lub zatrzymaniu moczu – w szpitalu. Przewlekłe bakteryjne wymaga dłuższej kuracji. Antybiotyk przyjmuje się do końca, nawet jeśli poprawa przyszła po kilku dniach. Przy zespole przewlekłego bólu miednicy lekarz dobiera połączenie metod: alfa-blokery, żeby łatwiej oddawać mocz, leki przeciwbólowe, fizjoterapię mięśni dna miednicy, pracę ze stresem, czasem pomoc psychoterapeuty.

Pomaga też styl życia:

• regularny ruch – spacery, pływanie, rozciąganie;
• przerwy przy pracy siedzącej i miękka poduszka do siedzenia, na rowerze – siodełko z wycięciem;
• ciepła kąpiel nasiadowa, gdy ból się nasila;
• ćwiczenia rozluźniające mięśnie dna miednicy – uczy ich fizjoterapeuta zajmujący się dnem miednicy;
• odpowiednia ilość płynów w ciągu dnia i rezygnacja z tego, co według twoich obserwacji nasila objawy: alkoholu, ostrych potraw, mocnej kawy;
• sen i mniej stresu – lęk wyraźnie nasila ból miednicy.

Na wsparcie zdrowia mężczyzny w dziale „Prostata” znajdziesz kapsułki Urotonal – suplement diety wspierający prawidłowe funkcjonowanie prostaty, 20 kapsułek. W jednej kapsułce jest 70 mg ekstraktu z owoców palmy sabałowej, 50 mg ekstraktu z ziela wierzbówki kiprzycy, 20 mg ekstraktu z korzenia pokrzywy, 10 mg ekstraktu z ziela jeżówki purpurowej i 5 mg cynku. Dorośli – 1 kapsułka dziennie. To wsparcie prostaty razem z leczeniem, które dobrał urolog.

Jak zmniejszyć ryzyko zapalenia prostaty

W pełni uchronić się przed zapaleniem prostaty się nie da, ale ryzyko zapalenia bakteryjnego i zaostrzeń można zmniejszyć:

• pij odpowiednio dużo i nie wstrzymuj długo moczu, gdy chce ci się do toalety;
• lecz zakażenia układu moczowego od razu, nie czekając, aż miną same;
• używaj prezerwatywy z nowymi partnerkami lub partnerami i badaj się w kierunku chorób przenoszonych drogą płciową;
• po biopsji prostaty, cystoskopii lub cewnikowaniu obserwuj temperaturę i przy dreszczach od razu dzwoń do lekarza;
• więcej się ruszaj, rób przerwy przy długim siedzeniu i nie wychładzaj się, jeśli zauważasz, że to wywołuje zaostrzenia.

Regularne współżycie przy przewlekłym zapaleniu prostaty nie szkodzi. Zapalenie prostaty samo nie przenosi się na partnerkę, ale jeśli wywołała je choroba przenoszona drogą płciową, badać się i leczyć powinny obie osoby. Jeśli wytrysk jest bolesny, powiedz o tym urologowi: to jeden z objawów, które bierze się pod uwagę przy wyborze leczenia.

Kiedy pilnie do lekarza

Dzwoń pod 112 lub 999 albo jedź na szpitalny oddział ratunkowy (SOR), jeśli:

• w ogóle nie możesz oddać moczu, a w podbrzuszu narasta ból i rozpieranie – to ostre zatrzymanie moczu;
• wysokiej gorączce z dreszczami towarzyszą splątanie, szybki oddech, nagłe osłabienie, sine usta lub wysypka, która nie blednie pod naciskiem – to objawy sepsy.

Do lekarza tego samego dnia – a gdy przychodnia jest zamknięta, do nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej – jeśli pojawiły się gorączka, dreszcze i ból przy oddawaniu moczu lub w kroczu, zwłaszcza po biopsji prostaty lub cewnikowaniu.

W ciągu kilku dni – jeśli widzisz krew w moczu lub nasieniu, oddawanie moczu jest bolesne lub trudne, ból miednicy utrzymuje się tygodniami. Nie lecz się antybiotykami na własną rękę: bez posiewu trudno je dobrać, a niedoleczone zakażenie może przejść w przewlekłe.